Bronbemaling is een proces waarbij op één of meerdere plaatsen grondwater wordt opgepompt en via een leiding wordt afgevoerd. Meestal om plaatselijk en tijdelijk de grondwaterspiegel te verlagen. Bronbemaling kan nodig zijn om stabiliteit van dijken en taluds te verhogen, om grondwater op te pompen, of om het waterpeil in de bodem van een bouwput zodanig te verlagen dat bouwvakkers droog kunnen werken.

Onder bepaalde omstandigheden moeten bronbemalingsbedrijven BRL2100 gecertificeerd en erkend zijn. Dit speelt met name bij diepere bemalingen waar mechanische grondboringen nodig zijn.

Vakbekwame bronbemalingsbedrijven kunnen daarbij meerdere systemen toepassen, die over het algemeen in drie categorieën te verdelen zijn: verticaal bemalen, horizontaal bemalen en retourbemaling.

1. Verticaal bemalen

Bij verticaal bemalen maken de bedrijven meestal gebruik van vacuüm (korte) of zwaartekracht (lange) filters. Op regelmatige afstanden van bijvoorbeeld 2 tot 6 meter worden 4 tot soms wel 15 meter lange, geperforeerde PVC buizen de grond ingebracht met behulp van een handmatige of machinale spuitlans. Deze buizen worden aangesloten op een verzamelleiding die is aangesloten op een vacuümpomp. In de praktijk is de maximale zuighoogte 4 tot 7 meter.

In de afvoerslang kan een watermeter zitten die (in verband met lozingskosten) de hoeveelheid opgepompt (en geloosd) water meet. Wanneer de bodem uit grove lagen (zand en/of grind) bestaat kan men zwaartekrachtbemaling toepassen. Het grondwater stroomt dan door hoogteverschillen onder vrij verval naar de bemalingsfilters. De filters zijn van boven open; er ontstaat dus geen vacuüm. Met behulp van een inhanger wordt het bemalingswater uit het filter gezogen.

2. Horizontaal bemalen

Bij horizontaal bemalen worden één of meerdere, lange zuigbuizen horizontaal op de gewenste diepte in de bodem ingegraven. Om deze buizen wordt een mantel aangebracht om te voorkomen dat zand in de buis komt. Deze buizen kunnen ook met horizontaal gestuurd boren worden aangebracht.

3. Retourbemaling

Retourbemaling is een bemalingssysteem waarbij men het omhoog gepompte grondwater in de buurt weer in de bodem of in oppervlaktewater terugbrengt. Deze vorm van bronbemaling wordt meestal gebruikt op plaatsen waar het verlagen van de grondwaterspiegel té grote gevolgen voor de natuur of vastgoed kan hebben. Retourbemaling beperkt de invloed van bronbemaling op zijn omgeving.

 Retourbemalingen worden door nieuwe strengere wet- en regelgeving steeds belangrijker. Voor het onttrekken (bij een debiet >10 m³/uur), het lozen en infiltreren van grondwater is een onttrekkingsvergunning of lozingsvergunning noodzakelijk. Deze vergunningen worden verleend door het plaatselijke waterschap of de provincie.

 De meeste leden van de GGBN zijn BRL2100 gecertificeerd en erkend.